คืนรถให้ไฟแนนซ์ ต้องเสียค่าขาดราคาหรือไม่ ?รู้กฎหมายก่อน คืนรถให้ไฟแนนซ์เมื่อทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์กับไฟแนนซ์แล้ว ต่อมาประสบปัญหาทางการเงินจนไม่สามารถผ่อนค่างวดต่อไปได้ หลายคนอาจคิดว่า "ถ้าผ่อนไม่ไหว ก็คืนรถให้ไฟแนนซ์ เรื่องก็น่าจะจบ" แต่ในทางกฎหมาย การคืนรถไม่ได้หมายความว่าหนี้จะสิ้นสุดลงทั้งหมดเสมอไป และหลายคนก็ยังเข้าใจว่าคำตอบขึ้นอยู่กับ "ค้างค่างวดกี่งวด" หรือ "คืนรถทันเวลาหรือไม่" แต่เมื่อพิจารณาแนวคำพิพากษาศาลฎีกาจำนวนมากประกอบกันแล้ว จะเห็นว่าหัวใจของเรื่องนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนงวดที่ค้างเลย แต่อยู่ที่คำถามสองข้อ คือ "สัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงด้วยเหตุใด" และ "ใครเป็นฝ่ายทำให้สัญญาสิ้นสุดลง" ข้อเท็จจริงที่ดูคล้ายกันมาก เช่น ค้างค่างวดเพียง 1 งวดแล้วคืนรถ สามารถให้ผลตรงข้ามกันโดยสิ้นเชิงได้ ขึ้นอยู่กับพฤติการณ์เพียงเล็กน้อยที่แตกต่างกัน.
ค่าขาดราคา คืออะไร ?เมื่อสัญญาเช่าซื้อสิ้นสุดลงและไฟแนนซ์ได้รถกลับคืนมา ไฟแนนซ์อาจนำรถไปขายทอดตลาดหรือประมูล หากเงินที่ได้จากการขายไม่เพียงพอกับมูลหนี้หรือความเสียหายที่ผู้เช่าซื้อต้องรับผิดตามกฎหมายและสัญญา ก็อาจเกิด "ค่าขาดราคา" ขึ้นได้. อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเข้าใจว่า ค่าขาดราคาคำนวณง่าย ๆ ด้วยสูตร "ยอดค่างวดที่เหลือทั้งหมดลบด้วยราคาขายรถ" เสมอไป โดยเฉพาะสัญญาที่อยู่ภายใต้ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญาฯ เรื่องธุรกิจให้เช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2565 ซึ่งใช้กับสัญญาที่ทำตั้งแต่วันที่ 10 มกราคม 2566 เป็นต้นไป โดยมีหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการคำนวณมูลหนี้ส่วนที่ขาดและการเรียกดอกเบี้ยภายหลังบอกเลิกสัญญาโดยเฉพาะ ส่วนสัญญาที่ทำก่อนวันดังกล่าวต้องพิจารณากฎหมายและข้อสัญญาที่ใช้บังคับในขณะทำสัญญา ไม่สามารถนำหลักของประกาศฉบับใหม่ไปใช้ย้อนหลังโดยอัตโนมัติ
ดังนั้น หากได้รับหนังสือเรียกเก็บค่าขาดราคา อย่าเพิ่งถือว่ายอดเงินที่ไฟแนนซ์แจ้งมานั้นถูกต้องโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจสอบที่มาของยอดและวิธีคำนวณอีกชั้นหนึ่งผู้เช่าซื้อมีสิทธิบอกเลิกสัญญาโดยคืนรถหรือไม่ ?ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 573 บัญญัติว่า "ผู้เช่าจะบอกเลิกสัญญาในเวลาใดเวลาหนึ่งก็ได้ ด้วยส่งมอบทรัพย์สินกลับคืนให้แก่เจ้าของโดยเสียค่าใช้จ่ายของตนเอง" หลักดังกล่าวทำให้ผู้เช่าซื้อสามารถใช้การส่งมอบรถคืนแก่ผู้ให้เช่าซื้อเพื่อบอกเลิกสัญญาได้เสมอ ไม่ว่าจะผิดนัดมาก่อนหรือไม่ก็ตาม
แต่ต้องแยกประเด็นสำคัญออกจากกันให้ชัด "มีสิทธิบอกเลิกสัญญา" ไม่เท่ากับ "ไม่มีความรับผิดค่าขาดราคา" การที่ผู้เช่าซื้อส่งมอบรถคืนแล้วทำให้สัญญาเลิกกันตามมาตรา 573 ไม่ได้หมายความว่าความรับผิดที่เกิดขึ้นจากการผิดสัญญาก่อนหน้านั้นจะหายไปเสมอไป
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 401/2568 (กลับหลักคำพิพากษาฎีกาที่ 1078/2566) วางหลักไว้ชัดเจนว่า สิทธิในการบอกเลิกสัญญาตามมาตรา 573 กับความรับผิดในค่าเสียหายที่เกิดจากการผิดสัญญาก่อนหน้า เป็นคนละประเด็นกัน ผู้เช่าซื้อที่ผิดนัดแล้วยังสามารถใช้สิทธิตามมาตรา 573 บอกเลิกสัญญาด้วยการคืนรถได้ แต่การใช้สิทธินี้ไม่ตัดสิทธิของผู้ให้เช่าซื้อในการเรียกค่าเสียหายตามข้อตกลงในสัญญาหรือตามมาตรา 391 วรรคสี่ เพียงแต่ค่าขาดราคาที่กำหนดไว้ในสัญญามีลักษณะเป็นเบี้ยปรับตามมาตรา 379 ซึ่งศาลมีอำนาจลดลงได้หากสูงเกินส่วนตามมาตรา 383
จึงต้องตรวจสอบทุกครั้งว่า ขณะคืนรถผู้เช่าซื้อผิดนัดหรือไม่ และการคืนรถมีลักษณะเป็นการเลิกสัญญาโดยฝ่ายใดคืนรถให้ไฟแนนซ์ อย่างไรถึงจะเป็นปรโยชน์ต่อผู้เช่าซื้อ >>> อ่านต่อที่เว็บ สำนักงานทนายความ เจตน์สฤษฎิ์ ไชยงค์
